Emir
New member
Galatasaray’ın Gerçek Yıldızı Kim? Veriler, Performans ve Taraftar Psikolojisi Üzerinden Bilimsel Bir İnceleme
Bir Galatasaray taraftarı olarak bazen şu sorunun cevabını tribündeki alkışlardan değil, verilerden aramak daha ilginç geliyor: “Takımın gerçek yıldızı kim?” Çünkü futbolda yıldızlık yalnızca gol atmakla ölçülmüyor. Bir oyuncunun takımın hücumuna katkısı, rakip savunmayı nasıl etkilediği, kritik maçlardaki performansı, ürettiği pozisyonlar, takım arkadaşlarını ne kadar yükselttiği ve hatta taraftar üzerindeki psikolojik etkisi de işin içinde.
Bu nedenle “Galatasaray’ın yıldızı kim?” sorusunu yalnızca popülerlik yarışına çevirmek yerine küçük bir araştırma problemi gibi ele almak daha anlamlı. Buradaki temel aday doğal olarak Victor Osimhen. Ancak bilimsel yaklaşımın gereği, “Osimhen yıldızdır” demekle yetinmeyip bunun hangi ölçütlerle savunulabileceğini incelemek gerekiyor.
1. Önce “yıldız” kavramını tanımlamak gerekiyor
Bir futbolcuyu yıldız yapan tek bir değişken yoktur. Gol sayısı en görünür ölçüttür ama tek başına yeterli değildir. Örneğin bir santrfor 25 gol atabilir; fakat bu gollerin büyük bölümü düşük öneme sahip maçlarda gelmişse oyuncunun takım üzerindeki toplam etkisi, kritik maçlarda skor üreten başka bir futbolcudan daha düşük olabilir.
Bilimsel futbol analizinde bu nedenle birden fazla gösterge kullanılır:
- Gol ve asist
- 90 dakika başına gol katkısı
- Şut ve isabetli şut
- Beklenen gol (xG)
- Beklenen asist (xA)
- Ceza sahası içi aksiyonlar
- Top kazanma ve pres katkısı
- Rakip savunmayı üzerine çekme
- Kritik maç performansı
- Takımın sonuçlarına etkisi
Özellikle xG, yani beklenen gol, burada önemli. Hakemli araştırmalar xG'nin her şutun golle sonuçlanma olasılığını modellediğini ve geleneksel “kaç gol attı?” yaklaşımına kıyasla pozisyon kalitesini daha iyi değerlendirebildiğini gösteriyor. Mead, O’Hare ve McMenemy'nin PLOS ONE'da yayımlanan çalışmasında xG modellerinin gelecekteki takım başarısını geleneksel bazı istatistiklerden daha iyi öngörebildiği sonucuna ulaşılmıştır. PLOS+1
Yani bilimsel açıdan “27 gol attı” ile “27 gol atması bekleniyordu ve bunu gerçekleştirdi” aynı şey değildir.
2. Osimhen veriler açısından neden öne çıkıyor?
Galatasaray'ın resmi verilerine göre Victor Osimhen, 2024-25 sezonunda sarı-kırmızılı formayla tüm kulvarlarda 41 maçta 37 gol ve 8 asist üretti. Süper Lig'de 26 golle gol kralı oldu; Avrupa Ligi'nde ise 7 maçta 6 gol kaydetti. Kulüp ayrıca 37 gollük sezonun Osimhen'in kariyerindeki en yüksek gol sayısı olduğunu ve onu Türkiye'de bir sezonda en fazla gol atan yabancı futbolcu konumuna taşıdığını belirtiyor. Galatasaray
Burada çok önemli bir ayrıntı var: Osimhen yalnızca “çok gol atan” bir oyuncu değil, yüksek hacimli ve yüksek tehditli bir hücum oyuncusu profili sergiliyor.
UEFA'nın 2025-26 Şampiyonlar Ligi istatistiklerinde de Osimhen'in 25 isabetli şutla turnuvanın en üst sıralarında yer aldığı görülüyor. Aynı istatistik setinde Galatasaraylı Torreira 36 top çalma ile üst sıralarda, Uğurcan Çakır ise 48 kurtarışla kaleciler arasında üçüncü sırada bulunuyor. UEFA.com
Bu ayrıntı bize başka bir şeyi söylüyor: Galatasaray'ın “tek yıldızı” kavramı aslında pozisyona göre değişebilir. Osimhen hücum üretiminin, Torreira orta saha savunmasının, Uğurcan ise kaleci performansının öne çıkan isimlerinden biri olabilir.
Fakat “takımın yüzü” ile “pozisyonunun en iyi oyuncusu” aynı kavram değildir.
3. Gol sayısı neden tek başına yeterli değil?
Futbol analitiğinin temel problemlerinden biri sonuç ile süreç arasındaki farktır.
Bir oyuncu 20 şut çekip 10 gol atabilir. Başka bir oyuncu 50 şut çekip 10 gol atabilir. İkisi de 10 gol atmıştır fakat performansları aynı değildir.
Benzer şekilde bir santrforun gol atmadığı bir maçta rakip stoperleri sürekli üzerine çekmesi, kanat oyuncularına alan açması ve takımının hücum yapısını değiştirmesi istatistiksel olarak gol hanesine yazılmaz.
Hakemli futbol analizi literatüründe bu nedenle yalnızca sonuçlara değil, pozisyonun oluşma sürecine de bakılıyor. Bundesliga'dan 105.627 şut üzerinde yapılan bir çalışmada araştırmacılar, geleneksel istatistiklerin ötesine geçerek şutların bağlamını değerlendiren xG modelinin oyuncu ve takım performansını daha isabetli değerlendirebildiğini göstermiştir. PubMed Central (PMC)
Daha yeni Bayesian xG çalışmalarında ise oyuncu ve pozisyon etkilerinin de şutun gol olma ihtimalini değiştirebildiği gösteriliyor. Yaklaşık 10 bin Premier League şutunun incelendiği araştırma, oyuncu ve pozisyon faktörlerinin xG tahminlerinde dikkate alınmasının anlamlı olduğunu ortaya koyuyor. PubMed Central (PMC)
Bu yüzden Osimhen'i değerlendirirken yalnızca attığı golleri değil, o gollere ulaşırken ürettiği tehdit düzeyini de düşünmek gerekiyor.
4. 75 milyon euroluk transfer de başlı başına bir “yıldızlık” kanıtı mı?
31 Temmuz 2025'te Galatasaray, Osimhen'in transferini resmen açıkladı. Kulübün açıklamasına göre Napoli'ye 75 milyon euro bonservis ödendi ve oyuncuyla dört yıllık sözleşme imzalandı. Sözleşmede ayrıca gelecekteki satıştan Napoli'ye yüzde 10 pay ve Osimhen için yıllık garanti ücret ile çeşitli ek ödemeler bulunuyor. Galatasaray
Ancak transfer ücretini performansın doğrudan bilimsel kanıtı olarak kabul etmemek gerekir.
Transfer bedeli, performansın yanı sıra yaş, sözleşme süresi, piyasa koşulları, kulübün ekonomik gücü, oyuncunun gelecekteki potansiyeli ve pazarlık koşullarından etkilenir.
Dolayısıyla:
75 milyon euro = “çok iyi futbolcu”nun matematiksel kanıtı değildir.
Ama piyasanın oyuncuya biçtiği değeri gösteren önemli bir sinyaldir.
Bu noktada veri analiziyle ekonomik analizi birbirinden ayırmak gerekiyor.
5. Erkek taraftarın veri odaklı, kadın taraftarın sosyal odaklı olduğu iddiası gerçekten doğru mu?
Bu konu özellikle dikkatli ele alınmalı. “Erkekler analitiktir, kadınlar duygusaldır” şeklindeki kesin bir genelleme bilimsel olarak savunulamaz. Futbol taraftarlığı bireysel deneyim, yaş, eğitim, sosyal çevre, takım bağlılığı ve kişilik gibi birçok değişkenden etkileniyor.
Dolayısıyla burada erkek ve kadın bakış açılarını biyolojik bir zorunluluk gibi değil, taraftarlık tartışmalarında görülebilecek farklı değerlendirme eğilimleri olarak ele almak daha doğru.
Örneğin veri odaklı yaklaşımı benimseyen bir taraftar şu soruyu sorabilir:
“Osimhen'in 90 dakika başına gol katkısı nedir? xG'sinin ne kadar üzerine çıktı? Kritik maçlardaki üretimi takımın puanlarına nasıl yansıdı?”
Bir Galatasaray taraftarı olarak bazen şu sorunun cevabını tribündeki alkışlardan değil, verilerden aramak daha ilginç geliyor: “Takımın gerçek yıldızı kim?” Çünkü futbolda yıldızlık yalnızca gol atmakla ölçülmüyor. Bir oyuncunun takımın hücumuna katkısı, rakip savunmayı nasıl etkilediği, kritik maçlardaki performansı, ürettiği pozisyonlar, takım arkadaşlarını ne kadar yükselttiği ve hatta taraftar üzerindeki psikolojik etkisi de işin içinde.
Bu nedenle “Galatasaray’ın yıldızı kim?” sorusunu yalnızca popülerlik yarışına çevirmek yerine küçük bir araştırma problemi gibi ele almak daha anlamlı. Buradaki temel aday doğal olarak Victor Osimhen. Ancak bilimsel yaklaşımın gereği, “Osimhen yıldızdır” demekle yetinmeyip bunun hangi ölçütlerle savunulabileceğini incelemek gerekiyor.
Yükleniyor…
images.openai.com
1. Önce “yıldız” kavramını tanımlamak gerekiyor
Bir futbolcuyu yıldız yapan tek bir değişken yoktur. Gol sayısı en görünür ölçüttür ama tek başına yeterli değildir. Örneğin bir santrfor 25 gol atabilir; fakat bu gollerin büyük bölümü düşük öneme sahip maçlarda gelmişse oyuncunun takım üzerindeki toplam etkisi, kritik maçlarda skor üreten başka bir futbolcudan daha düşük olabilir.
Bilimsel futbol analizinde bu nedenle birden fazla gösterge kullanılır:
- Gol ve asist
- 90 dakika başına gol katkısı
- Şut ve isabetli şut
- Beklenen gol (xG)
- Beklenen asist (xA)
- Ceza sahası içi aksiyonlar
- Top kazanma ve pres katkısı
- Rakip savunmayı üzerine çekme
- Kritik maç performansı
- Takımın sonuçlarına etkisi
Özellikle xG, yani beklenen gol, burada önemli. Hakemli araştırmalar xG'nin her şutun golle sonuçlanma olasılığını modellediğini ve geleneksel “kaç gol attı?” yaklaşımına kıyasla pozisyon kalitesini daha iyi değerlendirebildiğini gösteriyor. Mead, O’Hare ve McMenemy'nin PLOS ONE'da yayımlanan çalışmasında xG modellerinin gelecekteki takım başarısını geleneksel bazı istatistiklerden daha iyi öngörebildiği sonucuna ulaşılmıştır. PLOS+1
Yani bilimsel açıdan “27 gol attı” ile “27 gol atması bekleniyordu ve bunu gerçekleştirdi” aynı şey değildir.
2. Osimhen veriler açısından neden öne çıkıyor?
Galatasaray'ın resmi verilerine göre Victor Osimhen, 2024-25 sezonunda sarı-kırmızılı formayla tüm kulvarlarda 41 maçta 37 gol ve 8 asist üretti. Süper Lig'de 26 golle gol kralı oldu; Avrupa Ligi'nde ise 7 maçta 6 gol kaydetti. Kulüp ayrıca 37 gollük sezonun Osimhen'in kariyerindeki en yüksek gol sayısı olduğunu ve onu Türkiye'de bir sezonda en fazla gol atan yabancı futbolcu konumuna taşıdığını belirtiyor. Galatasaray
Burada çok önemli bir ayrıntı var: Osimhen yalnızca “çok gol atan” bir oyuncu değil, yüksek hacimli ve yüksek tehditli bir hücum oyuncusu profili sergiliyor.
UEFA'nın 2025-26 Şampiyonlar Ligi istatistiklerinde de Osimhen'in 25 isabetli şutla turnuvanın en üst sıralarında yer aldığı görülüyor. Aynı istatistik setinde Galatasaraylı Torreira 36 top çalma ile üst sıralarda, Uğurcan Çakır ise 48 kurtarışla kaleciler arasında üçüncü sırada bulunuyor. UEFA.com
Bu ayrıntı bize başka bir şeyi söylüyor: Galatasaray'ın “tek yıldızı” kavramı aslında pozisyona göre değişebilir. Osimhen hücum üretiminin, Torreira orta saha savunmasının, Uğurcan ise kaleci performansının öne çıkan isimlerinden biri olabilir.
Fakat “takımın yüzü” ile “pozisyonunun en iyi oyuncusu” aynı kavram değildir.
3. Gol sayısı neden tek başına yeterli değil?
Futbol analitiğinin temel problemlerinden biri sonuç ile süreç arasındaki farktır.
Bir oyuncu 20 şut çekip 10 gol atabilir. Başka bir oyuncu 50 şut çekip 10 gol atabilir. İkisi de 10 gol atmıştır fakat performansları aynı değildir.
Benzer şekilde bir santrforun gol atmadığı bir maçta rakip stoperleri sürekli üzerine çekmesi, kanat oyuncularına alan açması ve takımının hücum yapısını değiştirmesi istatistiksel olarak gol hanesine yazılmaz.
Hakemli futbol analizi literatüründe bu nedenle yalnızca sonuçlara değil, pozisyonun oluşma sürecine de bakılıyor. Bundesliga'dan 105.627 şut üzerinde yapılan bir çalışmada araştırmacılar, geleneksel istatistiklerin ötesine geçerek şutların bağlamını değerlendiren xG modelinin oyuncu ve takım performansını daha isabetli değerlendirebildiğini göstermiştir. PubMed Central (PMC)
Daha yeni Bayesian xG çalışmalarında ise oyuncu ve pozisyon etkilerinin de şutun gol olma ihtimalini değiştirebildiği gösteriliyor. Yaklaşık 10 bin Premier League şutunun incelendiği araştırma, oyuncu ve pozisyon faktörlerinin xG tahminlerinde dikkate alınmasının anlamlı olduğunu ortaya koyuyor. PubMed Central (PMC)
Bu yüzden Osimhen'i değerlendirirken yalnızca attığı golleri değil, o gollere ulaşırken ürettiği tehdit düzeyini de düşünmek gerekiyor.
4. 75 milyon euroluk transfer de başlı başına bir “yıldızlık” kanıtı mı?
31 Temmuz 2025'te Galatasaray, Osimhen'in transferini resmen açıkladı. Kulübün açıklamasına göre Napoli'ye 75 milyon euro bonservis ödendi ve oyuncuyla dört yıllık sözleşme imzalandı. Sözleşmede ayrıca gelecekteki satıştan Napoli'ye yüzde 10 pay ve Osimhen için yıllık garanti ücret ile çeşitli ek ödemeler bulunuyor. Galatasaray
Ancak transfer ücretini performansın doğrudan bilimsel kanıtı olarak kabul etmemek gerekir.
Transfer bedeli, performansın yanı sıra yaş, sözleşme süresi, piyasa koşulları, kulübün ekonomik gücü, oyuncunun gelecekteki potansiyeli ve pazarlık koşullarından etkilenir.
Dolayısıyla:
75 milyon euro = “çok iyi futbolcu”nun matematiksel kanıtı değildir.
Ama piyasanın oyuncuya biçtiği değeri gösteren önemli bir sinyaldir.
Bu noktada veri analiziyle ekonomik analizi birbirinden ayırmak gerekiyor.
5. Erkek taraftarın veri odaklı, kadın taraftarın sosyal odaklı olduğu iddiası gerçekten doğru mu?
Bu konu özellikle dikkatli ele alınmalı. “Erkekler analitiktir, kadınlar duygusaldır” şeklindeki kesin bir genelleme bilimsel olarak savunulamaz. Futbol taraftarlığı bireysel deneyim, yaş, eğitim, sosyal çevre, takım bağlılığı ve kişilik gibi birçok değişkenden etkileniyor.
Dolayısıyla burada erkek ve kadın bakış açılarını biyolojik bir zorunluluk gibi değil, taraftarlık tartışmalarında görülebilecek farklı değerlendirme eğilimleri olarak ele almak daha doğru.
Örneğin veri odaklı yaklaşımı benimseyen bir taraftar şu soruyu sorabilir:
“Osimhen'in 90 dakika başına gol katkısı nedir? xG'sinin ne kadar üzerine çıktı? Kritik maçlardaki üretimi takımın puanlarına nasıl yansıdı?”